BİR MEDENİYETİN SONU HEYKELLER...

BİR MEDENİYETİN SONU HEYKELLER...Volkanik küllerden doğdular.... Ayaklanıp yürüdüler... Ağaçları katlettiler... Moai Heykelleri...

Volkanik küllerden doğdular.... Ayaklanıp yürüdüler... Ağaçları katlettiler... Ataların kimliğine büründüler... Savaşlar çıkarıp bir medeniyeti yok ettiler... Onlar, insan kılığında, insan eliyle yapılmış devasa heykeller, Paskalya Adası'nın en gizemli sakinleri yani...

Dünyanın en gizemli heykelleri olarak bilinen Maoiler, Büyük Okyanus'ta Şili'nin Paskalya Adası'nda yeralıyor. Dini içerikleri tam olarak bilinmese de iskelet biçiminde yaşadığına inanılan ataları temsil ettikleri düşünülüyor. Bereket ve hasat törenlerinde kullanılan heykeller, 1000 yıl önce Maoi halkı tarafından yapılmış. Heykeller, adadaki Rano Raraku Yanardağı'nın tüflerinden yapılarak daha sonra dikilecek yerlere taşınmış. Ortalama 12 m. boyundaki bu 50 tonluk heykellerin nasıl yerlerine taşındığı heykellerin gizemi üzerinde büyük bir etkiye sahip. Palmiye agaçlarından yapılan bir kızak sistemi ile taşındıkları düşüncesi ise başka bir efsane çünkü her iki durumda da heykeller başrolü alıyor. Birinde canlanarak, diğerinde ise katlederek...

Maoi Heykelleri, Paskalya Adası'nda bir medeniyetin sonunu hazırlayan heykeller olarak biliniyor. Bilim insanlarının farklı görüşleri olsa da ortak olan nokta, verimsiz toprak ve yok olan ağaçlar... Palmiye ağaçlarının ada halkı tarafından tarla amacıyla kesildiği iddiası kadar Maoi Heykelleri için kesildiği görüşü, adadaki medeniyetin yok olmasından bu heykelleri sorumlu tutan yegane etken.

90 tona ve 21 metreye yaklaşan ebatlarda bulununan Maoiler, bu heykellerin adadaki klanlar tarafından bir güç göstergesi olarak yapıldığını gösteriyor. Sürekli çatışan klanlar arasında rekabeti giderek artıran Maoiler, bir müddet sonra çatışmalara sebebiyet vermiş. Daha büyük heykel yapma yarışından başkasının heykelini kırmaya kadar uzanan Maoi savaşları, adadaki huzuru tamamen bozmuş. 

Heykelllerin yanardağ eteklerinde yatay olarak yapıldıktan sonra dikey olarak taşındığı düşünülürken bu taşıma işi de ayrı bir muamma. Bir grup, heykellerin ileri geri hareket ettiğini söylerken uzun yıllar heykellerin doğa üstü yollarla dikili oldukları yerlere geldikleri görüşü hakim olur. Heykellerin köle halka taşıttırıldığı iddiaları da bulunurken, ağaç katili olmalarına sebep, taşıma için yapıldığı düşünülen kızak sistemi. Klanlar arasındaki Maoi dikme yarışının hızla palmiyeleri tükettiği, bu nedenle erozyon ile toprakların kaybolduğu, kalan az kaynak için büyük savaşlar yapıldığı ve ada halkının bir müddet sonra birbirini yemeye başladığı da iddialar arasında. Tüm bu sebeplerle 10.000 olan nüfusun 750 kişiye kadar düştüğü biliniyor.

Ahu adı verilen platforma yerleştirilen Maoi Heykelleri, bu platformlara nasıl yerleştirildi sorusu kadar heykellerin başındaki kırmızı şapkaları ile de merak konusu. Kırmızı renkte scoria denilen volkanik taştan yapılan ve tamamen ayrı bir parça olan Pukao adındaki bu şapkaların 20 metre yükseğe o zamanki teknoloji ile tam dengede olacak şekilde nasıl yerleştiği büyük merak konusu.

Boyutları, insana benzer şekilleri, üzerlerindeki dövmeler ve ne anlama geldiği bilinmeyen yazılar... Maoi Heykelleri dünyanın en gizemli adasında, her geçen gün keşfedilen yenileri ve haklarındaki iddialar ile yaşıyorlar. Belki iskelet atalar olarak, belki de bilimadamlarının dediği gibi bir halkın eğlencesi olarak "Savaşmak yerine bu heykelleri taşımak için çok büyük çaba sarf ediyorlar. Bu onlar için bir nevi futbol oynamak gibi." 

İnsan ve Sanat
Fadime Türkölmez